Thế Giới Quan Phật Giáo – Phần 2

A/ NIẾT BÀN: 

1/ Niết bàn là mục tiêu cuối cùng của tín đồ Phật giáo 

Niết bàn là mục tiêu cuối cùng mà tín đồ Phật giáo theo đuổi. Phật giáo đề xuất rất nhiều giáo nghĩa và phương pháp tu hành, cuối cùng cũng là nhằm đạt đến cảnh giới Niết bàn.

Niết bàn là mục tiêu cuối cùng của các Phật tử
Niết bàn là mục tiêu cuối cùng của các Phật tử

Niết bàn cũng có thể gọi là giải thoát. Nghĩa gốc của từ Niết bàn là dập tắt. Trong Phật giáo, hàm nghĩa chủ yếu của nó là chỉ một cảnh giới đạt đến sau khi giải thoát khỏi luân hồi, dập tắt mọi thống khổ và phiền não. Phật giáo cho rằng, muốn khiến con người cuối cùng giải thoát khỏi thống khổ và phiền não thì tất yếu phải dập tắt mọi ham muốn và tham vọng.

Mà nguyên nhân trực tiếp khiến con người nảy sinh dục vọng chính là sự vô tri, cho nên con người chỉ có thoát ly khỏi sự vô tri thì mới có thể diệt trừ tận gốc mọi thống khổ và phiền não. Phật giáo từ khi mới xuất hiện đã đề xuất quan điểm Niết bàn. Trong quá trình phát triển, hàm nghĩa của quan niệm này cũng không ngừng đạt đến sự phong phú.

Đọc thêm : Thế Giới Quan Phật Giáo – Phần 1

2/ Niết bàn trên thực tế là một trạng thái trong tâm

Phật giáo Tiểu thừa thường cho rằng, Niết bàn là một thế giới tồn tại khách quan, chân thực, có sự khác biệt về bản chất đối với môi trường sống (thế giới hiện thực) của người thường. Trong thế giới thế tục tồn tại đầy tham lam, ngu si, phiền não và thống khổ, còn Niết bàn là một cảnh giới đạt đến sau khi đã giải thoát khỏi tình cảm, dục vọng của con người.

Niết bàn chính là trạng thái trong Tâm
Niết bàn chính là trạng thái trong Tâm

Cuộc sống ở đó vô cùng tốt đẹp, không ưu sầu, không lo lắng. Vì thế Phật giáo Tiểu thừa cho rằng, muốn đạt đến cảnh giới cực lạc Niết bàn thì nhất định phải xuất gia, hành trì và cấm dục. Phật giáo Tiểu thừa giảng nhiều về phương pháp giải thoát con người, nhưng đối với việc giúp đỡ người khác cùng giải thoát thì lại rất ít bàn đến. Đến thời kỳ Phật giáo Đại thừa, hàm nghĩa của Niết bàn phát sinh thay đổi rất lớn.

Sự khác biệt giữa Tiểu thùa và Đại thừa
Sự khác biệt giữa Tiểu thừa và Đại thừa

Phật giáo Đại thừa hoàn toàn phản đối quan điểm tuyệt đối hóa phân biệt Niết bàn và thế gian. Trong nhiều kinh điển đều biểu thị một cách rõ ràng mối quan hệ giữa Niết bàn và thế gian. Như trong cuốn Duy Ma Cật kinh nói: “Hiện vu Niết bàn nhi bất đoạn sinh tử”, nghĩa là nói con người dù có đạt đến cảnh giới Niết bàn thì cũng vẫn có sinh có tử. Bồ Tát Long Thụ trong cuốn Trung luận có nói: “Niết bàn và thế gian không hề có phân biệt. Thế gian và Niết bàn cũng không có phân biệt”.

Phái Trung quán cho rằng, cái gọi là Niết bàn chính là nhận thức được bản chất chân thực của thế giới. Nếu thoát ly khỏi thế tục để tìm Niết bàn thì sẽ ngày càng xa hơn với Niết bàn, Niết bàn chân chính không thể tách rời khỏi thế gian hiện thực. Do Phật giáo Đại thừa không phân biệt một cách tuyệt đối hóa giữa Niết bàn và thế gian, vì thế tuyệt đối không đặc biệt nhấn mạnh phải xuất gia tu hành mà là nhấn mạnh phải phổ độ chúng sinh khắp thế gian, không chỉ truy cầu Niết bàn cho bản thân mà còn phải giúp đỡ người khác cùng đạt đến Niết bàn.

Đọc thêm: Cuộc đời Đức Phật Thích Ca

B/ PHẬT TÍNH: 

1/ Người như thế nào mới có thể thành Phật

Phật tính là quan niệm cơ bản trong lý luận Phật giáo, cũng là một trong những tiêu điểm tranh luận của nhiều chi phái Phật giáo. Vấn đề Phật tính trên thực tế là vấn đề mang tính khả năng, chỉ người tu hành Phật giáo có thể thành Phật được hay không.

2/ Cây nhỏ có thể sinh ra lửa, hèn mọn có thể sinh tài đức

Trong Phật giáo nguyên thủy, thông thường vẫn cho rằng chỉ có số người rất ít như đức Thích Ca Mâu Ni mới có thể thành Phật. Đại bộ phận những người tu hành khác tối đa cũng chỉ có thể đạt đến quả vị A La Hán. Cho nên đương thời vấn đề Phật tính không được bàn luận nhiều. Nhưng cho dù như vậy, trong tư tưởng Phật giáo nguyên thủy vẫn bao hàm một số nội dung về quan điểm Phật tính.

Phật tính của con người luôn hiện hữu

Ví dụ như trong Biệt dịch tạp A hàm kinh nói: “Không nên hỏi xuất xứ, nên hỏi hành vi của nó, cây nhỏ có thể sinh ra lửa, hèn mọn có thể sinh tài đức”. Câu này nghĩa là bất luận xuất thân như thế nào, chỉ cần nỗ lực tu đạo thì có thể biến thành “tài đức”, trong đó “tài đức” chính là chỉ Phật. Trong Trường A hàm kỉnh cũng có nói: “Như những người hiện tại ta biết, đệ tử của ta hiện tại cùng xuất gia tu đạo theo pháp của ta, nếu có người hỏi: Ngươi thuộc dòng giống gì, thì sẽ trả lời rằng: Ta là dòng giống Sa môn Thích”. “Dòng giống họ Thích” ở đây chính là đã biểu hiện Phật tính, bởi vì người tu hành có xuất xứ khác nhau nhưng đều là dòng giống Thích (Thích Ca Mâu Ni), điều này chứng tỏ bản thân người xuất gia đều có một điểm giống nhau. Điểm chung này tuy vẫn chưa được gọi là Phật tính nhưng đã có đầy đủ những yếu tố của Phật tính.

Đọc thêm: Giáo nghĩa cơ bản của Phật Giáo – Phần 1

3/ Tất cả chúng sinh đểu Phật tính

Phật giáo Đại thừa cho rằng tất cả chúng sinh đều có Phật tính, đều có thể thành Phật, ví như trong Thắng bàn kinh, trọng điểm trong đó là luận chứng về vấn đề “Như Lai tạng”. “Như Lai tạng” là chỉ tính khả năng thành Phật. Trong kinh cho rằng, tất cả chúng sinh đều có “Như Lai tạng”, vì căn tính của chúng sinh bị bụi trần mới bị ô nhiễm; thanh tịnh, sạch không sự ô nhiễm tức là giải thoát, đó chính là tức thân thành Phật.

Trạng thái trong Tâm là quan trọng nhất với các Phật tử
Trạng thái trong Tâm là quan trọng nhất với các Phật tử

Trong một bộ kinh điển nổi tiếng khác là Đại bát Niết bàn kinh, trên cơ sở hấp thu cải tạo lý luận Phật tính trước đó đã đề xuất rõ ràng quan niệm chúng sinh đều có Phật tính. Trong kinh nói: “Ví như quặng sắt, trừ khử hết những cặn bã, sau đó nung chảy, sau khi thành vàng, giá trị vô lượng. Thiện nam tử, Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát cũng như vậy, đều được thành tựu cùng một Phật tính.

Những tôn Phật quan trọng
Những tôn Phật quan trọng

Vì sao vậy? Vì tiêu trừ được phiền não, cũng giống như vàng trừ khử được chất cặn bã. Chính vì thế, tất cả chúng sinh cùng một Phật tính, không có khác biệt . Nghĩa la, tất cả chúng sinh trong thiên hạ đều có Phật tính, chỉ cần thành tâm tu luyện để dứt trừ phiền não thì đều có thể thành Phật, cũng giống như quặng sắt đầy tạp chất cặn bã, chỉ cần được tôi luyện khử bỏ đi tạp chất thì sẽ có thể biến thành vàng thau vô giá.

Đọc thêm: Giáo nghĩa cơ bản của Phật Giáo – Phần 2

(Trích từ sách Phật Học Căn Bản)

Theo dõi các bài viết khác tại đây: Blog

Theo dõi thêm kênh Youtube tại đây!